Sở KH&CN TP.HCM tổ chức hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học – công nghệ “Nghiên cứu qui trình chiết xuất và thử tác dụng dược lý trên cao chuẩn hóa từ Sâm Lai Châu (Panax vietnamensis var. fuscidiscus K.Komatsu, S.Zhu & S.Q.Cai)“. Đây là nhiệm vụ do Bệnh viện Y học cổ truyền (TP.HCM) chủ trì thực hiện.

DS.CK2 Nguyễn Phương Nam – chủ nhiệm nhiệm vụ cho biết nhiệm vụ được triển khai xuất phát từ thực tế Sâm Lai Châu là loài có quan hệ di truyền rất gần với Sâm Ngọc Linh, sở hữu thành phần saponin đa dạng và hàm lượng majonosid-MR2 cao (trên 3%).

Đại diện nhóm triển khai nhiệm vụ cũng thông tin thêm, theo quyết định 3675/QĐ-BYT, thì Sâm Lai Châu hiện được xếp thứ 77 trong danh sách 100 dược liệu có giá trị y tế và kinh tế cao để tập trung phát triển giai đoạn 2020-2030 là cơ sở lựa chọn loài, phù hợp để phát triển dược liệu.

Tuy nhiên, nguồn Sâm Lai Châu tự nhiên đang dần cạn kiệt, và dù tỉnh Lai Châu đang trồng để bảo tồn, phát triển Sâm Lai Châu, đồng thời tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc miền núi, nhưng nguồn dược liệu này chủ yếu vẫn được khai thác ở dạng thô, chưa có nghiên cứu ứng dụng nào phát triển thành chế phẩm thương mại.

“Do đó, việc tạo ra quy trình chiết xuất và thiết lập tiêu chuẩn cơ sở cho cao đặc Sâm Lai Châu là hết sức cần thiết”, đại diện nhóm nghiên cứu nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu tại Bệnh viện Y học cổ truyền đặt mục tiêu xây dựng tiêu chuẩn kiểm nghiệm dược liệu và cao đặc chuẩn hóa từ Sâm Lai Châu trồng; xây dựng qui trình chiết xuất ổn định, đồng thời đánh giá tính an toàn và tác động dược lý của cao đặc trên thực nghiệm, qua đó làm cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ nguồn dược liệu quý này.

Tiềm năng giá trị

Theo đó, để triển khai nhiệm vụ, nhóm nghiên cứu tiến hành lấy mẫu Sâm Lai Châu trồng để nghiên cứu tại Công ty cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Thái Minh (Sìn Hồ, Lai Châu). Trong đó, mẫu 5 năm tuổi tiến hành gửi định danh DNA bằng phương pháp sinh học phân tử, kiểm nghiệm, chiết cao để thử tác dụng dược lý.

Cụ thể, đội ngũ nhà khoa học tại Bệnh viện Y học cổ truyền đã xây dựng qui trình định lượng đồng thời ginsenosid-Rg1, ginsenosid-Rb1, ginsenosid-Rd, majonosid-MR2, notoginsenosid-R4, notoginsenosid -Fc trong dược liệu Sâm Lai Châu trồng bằng phương pháp ký sắc lỏng hiệu năng cao (HPLC), và qua thẩm định cho thấy qui trình định lượng đạt đầy đủ các yêu cầu theo hướng dẫn của Tổ chức ICH về tính đặc hiệu, tính tuyến tính, độ đúng và độ chính xác.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu cho Sâm Lai Châu trồng, đặc biệt là hoàn thiện qui trình chiết xuất cao đặc Sâm Lai Châu với hiệu suất chiết xuất trung bình ở mức 48,65%, sẵn sàng vận hành sản xuất hàng loạt ở quy mô lớn.

Là một phần của nhiệm vụ, Bệnh viện Y học cổ truyền cũng hoàn thiện tiêu chuẩn cơ sở cho cao đặc Sâm Lai Châu; và sản xuất thử nghiệm 3 lô cao thành phẩm với tổng trọng lượng 300 gam.

Kết quả thử nghiệm tiền lâm sàng cũng cho thấy, cao đặc Sâm Lai Châu bước đầu bảo đảm tính an toàn trên mô hình thực nghiệm. Bên cạnh đó, sản phẩm ghi nhận tác dụng tăng lực, giải lo âu và được khảo sát thêm về tác dụng chống trầm cảm, tăng cường miễn dịch.

Tựu trung, nhiệm vụ “Nghiên cứu qui trình chiết xuất và thử tác dụng dược lý trên cao chuẩn hóa từ Sâm Lai Châu trồng (Panax vietnamensis var. fuscidiscus K.Komatsu, S.Zhu & S.Q.Cai)” đã tạo ra cơ sở khoa học cho việc tiếp tục phát triển cũng như thương mại hóa các sản phẩm có nguồn gốc từ cao đặc chuẩn Sâm Lai Châu giúp nâng cao thể chất và bảo vệ sức khỏe người dân.